Cảnh giác chiêu trò lừa đảo khi hẹn hò, kết bạn online

Những con số đáng chú ý về lừa đảo tình cảm online, dấu hiệu cảnh báo và cách tự bảo vệ bản thân khi kết bạn trên mạng.

Một tài khoản đẹp trai, tự giới thiệu là kỹ sư dầu khí đang làm việc ở nước ngoài, nhắn tin quan tâm mỗi ngày, gọi những lời ngọt ngào chỉ sau một tuần trò chuyện — nghe có vẻ như một câu chuyện tình lãng mạn, nhưng đây cũng chính xác là kịch bản kinh điển của không ít vụ lừa đảo tình cảm đã được ghi nhận trên toàn thế giới. Tội phạm mạng ngày càng tận dụng các nền tảng hẹn hò, kết bạn miễn phí để tìm kiếm nạn nhân nhẹ dạ, phục vụ cho các hành vi lừa đảo tài chính và thậm chí rửa tiền.

Những con số đáng chú ý

Theo số liệu được FBI công bố (qua báo cáo của CNET), quy mô của loại hình lừa đảo này không hề nhỏ. Riêng năm 2017, trung tâm tiếp nhận khiếu nại tội phạm mạng IC3 của FBI ghi nhận hơn 15.000 đơn khiếu nại liên quan đến lừa đảo tình cảm, với tổng thiệt hại được báo cáo lên tới 211 triệu USD. Sang năm 2018, con số này tăng lên khoảng 18.000 đơn, thiệt hại ước tính 362 triệu USD. Đây mới chỉ là những trường hợp được trình báo — nhiều nạn nhân, vì cảm thấy xấu hổ hoặc chưa nhận ra mình bị lừa, đã không lên tiếng.

Kịch bản quen thuộc của kẻ lừa đảo

Phần lớn các đối tượng lừa đảo tình cảm không hành động vội vàng. Chúng thường giả danh người nước ngoài làm việc ở công trường xa xôi, quân nhân đang thực hiện nhiệm vụ, hoặc doanh nhân bận rộn không thể gặp mặt trực tiếp — những vỏ bọc vừa đủ hấp dẫn, vừa đủ hợp lý để giải thích cho việc không thể video call hay gặp gỡ ngoài đời. Chúng có thể dành hàng tuần, thậm chí hàng tháng để trò chuyện, quan tâm, xây dựng lòng tin trước khi đưa ra yêu cầu đầu tiên — thường bắt đầu nhỏ, như nhờ mua thẻ điện thoại hay chuyển một khoản tiền tạm ứng, rồi tăng dần lên vé máy bay, thiết bị điện tử, hay chi phí "xử lý giấy tờ" khẩn cấp. Một số trường hợp tinh vi hơn còn dàn dựng kịch bản bị bắt giữ ở sân bay để đòi tiền bảo lãnh, hoặc lợi dụng lòng tin để mượn chính tài khoản ngân hàng của nạn nhân phục vụ cho các hoạt động phi pháp khác.

Những dấu hiệu cảnh báo nên lưu ý

• Ngỏ lời yêu thương rất nhanh, dù mới trò chuyện được vài ngày đến một tuần
• Luôn có lý do để từ chối gọi video hoặc gặp mặt trực tiếp
• Hồ sơ có ảnh quá chuyên nghiệp, giống ảnh mẫu, hoặc thông tin cá nhân mơ hồ, thiếu nhất quán
• Kể những câu chuyện khó khăn cần tiền gấp — bệnh tật, tai nạn, kẹt ở sân bay nước ngoài
• Đề nghị chuyển sang trò chuyện ở kênh khác ngay khi vừa quen, tránh sự giám sát của nền tảng ban đầu

Cách tự bảo vệ bản thân

• Không chia sẻ thông tin tài chính, mã OTP, mật khẩu hay ảnh chụp CCCD cho bất kỳ ai mới quen
• Luôn cảnh giác với những lời đề nghị tặng quà giá trị lớn hoặc yêu cầu chuyển tiền, dù lý do nghe hợp lý đến đâu
• Đề nghị gọi video sớm để xác minh đối phương là người thật, đúng như ảnh đại diện
• Tìm kiếm ngược hình ảnh hồ sơ trên công cụ tìm kiếm để kiểm tra xem có bị đánh cắp từ nơi khác không
• Luôn gặp mặt lần đầu ở nơi công cộng, đông người, và báo lịch trình cho người thân
• Báo cáo ngay tài khoản có dấu hiệu bất thường cho nền tảng đang sử dụng

Không phải ai nhắn tin quan tâm cũng có ý đồ xấu — phần lớn kết nối trên môi trường online vẫn chân thành. Nhưng giữ một chút tỉnh táo, đặc biệt khi câu chuyện liên quan đến tiền bạc, luôn là cách tốt nhất để bảo vệ chính mình trước khi trái tim đi nhanh hơn cái đầu.